Kayıtlar

Buzdolabım Bana E-posta Gönderseydi: İnternetin İlk Yıllarından Bir Anı

Resim
  Buzdolabım Bana E-posta Gönderseydi: İnternetin İlk Yıllarından Bir Anı Fransa'da marketlerin internete bağlı soğutma sistemlerine yapılan saldırıyı okuyunca, 1996 ya da 1997 yılında bir toplantıda dile getirdiğim bir fikir geldi aklıma. Aradan yaklaşık otuz yıl geçmişti. O gün bir buzdolabının benimle iletişim kurmasını istemiştim. Bir haber, beni yaklaşık otuz yıl geriye götürdü Bugünlerde Fransa'da bazı marketlerin buzdolapları ve dondurucularıyla ilgili bir haber okudum. İnternet üzerinden kontrol edilen soğutma sistemlerine müdahale edilmiş, cihazların sıcaklıkları değiştirilmiş, gıdalar zarar görmüştü. Haberi okurken gülümsedim. Sonra birden, Türkiye'de internetin henüz hayatımıza yeni girmeye başladığı yıllara gittim. 1996 ya da 1997 olmalıydı. Tam olarak hangi yıl olduğunu bugün kesin olarak söyleyemiyorum. Oğlum küçüktü. Ben çalışıyordum. İnternet sektörünün içindeydim. Ve bir gün, yıllar sonra bugünün akıllı ev teknolojilerini hatırlatacak bir fikri, bir toplant...

Sokağın Adı, Şehrin Hafızasıdır

Resim
 Numaralı Sokaklarda Hafıza Kaybolur mu? Bir süredir aklımda dolaşan bir soru var: Bir sokağın adını değiştirdiğimizde gerçekten yalnızca tabelasını mı değiştiriyoruz? Bizim yaşadığımız yerde birkaç yıl önce sokak isimleri değiştirildi ve bazı sokaklara numaralar verildi. Adres tarif etmek hâlâ mümkün. Harita açısından hiçbir sorun yok. Bir yere ulaşmak yine mümkün. Ama nedense bana bir şey eksilmiş gibi geliyor. Çünkü eski sokak isimlerinin bazıları yalnızca bir adres değildi. Bir hikâyeydi. Mesela Taş Ocağı Sokak. Gerçekten burada bir taş ocağı vardı. Bugün taş ocağı yok. Fakat sokağın adı, orada geçmişte ne olduğunu bize hatırlatıyordu. Değirmen Sokak... İsmini duyduğunuzda, burada bir zamanlar bir değirmen bulunduğunu düşünüyorsunuz. Dinkçiler Mahallesi ise çok daha eski bir hikâyeyi taşıyor. Dinkçiler adının, aba kumaşlarını “dink” adı verilen araçla işleyen esnaftan geldiği; tarihî kayıtlarda mahallenin adının “Dinkçi” olarak da geçtiği araştırmalarda belirtiliyor. Yani bugün...

Türkiye’de Tiyatro Gırgıriye’ye mi Döndü?

Resim
Tiyatro Sahnesi mi, Gösteri Alanı mı?  Son günlerde yaşanan bir tiyatro olayı, beni uzun zamandır düşünmediğim bir soruyla yüzleştirdi: Tiyatro nedir ve ne olmamalıdır? Türkiye’de yıllarını sahneye vermiş, kuşaklar boyunca izlenmiş, saygı duyulan usta oyuncuların yer aldığı bir oyun… Ancak sahne bir tiyatro salonu değil; binlerce kişilik, neredeyse bir kongre merkezi büyüklüğünde bir alan. Seyirciler arasında sahneyi göremediğini söyleyenler var. Üstelik yüksek bilet fiyatlarına rağmen, bazı izleyicilerin plastik sandalyelerde oturduğu iddia ediliyor. Tepkiler yükseliyor, oyun yarıda kesiliyor. Bu olayın kendisinden çok, yarattığı sorular önemli. Tiyatronun Doğası: Yakınlık Tiyatro, diğer sahne sanatlarından farklı olarak “yakınlık” üzerine kuruludur. Oyuncunun mimikleri, sesi, bedeni ve hatta sahnedeki sessizliği bile seyirciye doğrudan ulaşır. Bu yüzden tiyatro, yalnızca izlenen değil, aynı zamanda hissedilen bir sanattır. Ancak binlerce kişilik salonlarda bu bağ zayıflar....

Sahnesiz Tiyatro: Balıkesir’de Amatör Olmak

Resim
  Sahnesiz Tiyatro: Balıkesir’de Amatör Olmak Balıkesir’de tiyatro var. Ama sahnesi her zaman yok. Provasını yapacak yer bulamayan, dekorunu evinde saklayan, kostümünü kendi diken, metnini gece yazan insanların tiyatrosu bu. Adına “amatör” deniyor. Oysa bu kelime çoğu zaman yanlış anlaşılıyor. Amatörlük, eksiklik değil; çoğu zaman imkânsızlık içinde ısrar etmektir. Balıkesir’de bir tiyatro festivali yapılıyor. Bu, kıymetli bir şey. Ama şu da bir gerçek: Bu festivalin yükünü büyük ölçüde gönüllü çalışan amatör tiyatrolar taşıyor. İlçelerin gençlik tiyatroları, bağımsız topluluklar… Ücretsiz çalışan, kendi cebinden harcayan, sadece üretmek isteyen insanlar. Biz de onlardan biriyiz. Hiçbir ödenek almadan, hiçbir maddi destek görmeden, kendi imkânlarımızla hazırladığımız oyunları bu festivalin bir parçası olarak sahneledik. Belediyenin kültürel etkinliğine katkı sunduk. Karşılığında ne bekledik? Büyük şeyler değil. Bir teşekkür, bir kayıt, bir cümle. Geçen yıl bir bardak su bile ikram ...

MERHABAYA NİŞAN TAKAN DİJİTAL ROMANTİKLER

Resim
  MERHABAYA NİŞAN TAKAN DİJİTAL ROMANTİKLER Onaydan sonra çat “merhaba” Sen nezaketen “merhaba” diyorsun, karşı taraf içinden düğün salonu bakıyor. ..... Türkiye bireysel internetle 1997’de tanıştı. Üzerinden 29 yıl geçti. Yani internet bizde ilkokula başladı, üniversiteyi bitirdi, işe girdi. Ama biz hâlâ ona “misafir çocuğu” muamelesi yapıyoruz. Hâlâ Facebook’taki “arkadaş ekle” butonuna basılınca kırk yıllık mahalle ahbaplığı kurulacağını sanan bir kitle var. Canım… Gerçek hayatta bırak arkadaş olmayı, aynı kaldırımda yürürken mesafe ayarladığın insan sosyal medyada geliyor: “Canııım nasılsınnn 🌸” ..... Sen kimsin? Ben seni nereden tanıyorum? En son hangi yangında birlikte hortum tuttuk? Ama suç sadece insanların değil. O butonun adı baştan yanlış. Oraya “arkadaş ekle” yazarsan, bizim millet düğün davetiyesi zanneder. Doğrusu şu: “kullanıcı ekle” hatta daha dürüstü: “erişim iste” Çünkü yapılan şey arkadaşlık değil. İstatistik. Takipçi sayısı yüksek olunca kendini Birleşmiş Mille...

Ben Yapabiliyorum. Yine de Satın Alıyorum.

Resim
Ben Yapabiliyorum. Yine de Satın Alıyorum. Annem derdi ki: “Kadın kırkında tam kadın olur.” Çünkü on beşinde başlar öğrenmeye. Ev idaresi, çocuk, bütçe, mutfak, sabır… Yirmi beş yıl geçer. Kadın pişer. Ben kırkı geçtim. Çok şey biliyorum. Kanaviçe biliyorum. Etamin biliyorum. Yorgan dikmesini biliyorum. Zeytin kurarım, turşu basarım, salça yaparım. Sarma sararım. Kek, börek, poğaça, baklava yaparım. Örgü örerim. Ama her bildiğimi yapmıyorum. Salçayı bazen satın alıyorum. Sarmayı hanımeli pazarından alıyorum. Poğaçayı fırından alıyorum. Çünkü biliyorum ki: Bilmek, satın almamayı gerektirmez. Bir şeyi yapabiliyor olmak, onu yapanın emeğini değersizleştirme hakkı vermez. Geçen gün standımda bir kadın ördüğüm bir ürünün fotoğrafını çekmek istedi. “Torunuma örerim,” dedi. Çekebilirsin dedim. Kul razı geldi. Allah razı gelir mi, orasını bilemem. Çünkü ipi alırken para veriyoruz. Ama emeğe gelince “Ben de yaparım” diyoruz. Oysa mesele yapabilmek değil. Mesele şudur: Bir kadının zamanına değer...

Dibe Vurmak: Burjuvazinin Sınırı Var mı?

Resim
  Dibe Vurmak: Burjuvazinin Sınırı Var mı? Yaklaşık kırk yıl önce, bir arkadaş sohbetinde sormuştum: “Gerçekten sosyalist bir sistem dünyada pratiğe geçebilir mi?” Cevap netti, neredeyse kehanet gibi: “Burjuvazi dibine kadar yaşanmadan olmaz.” O gün bu cümleyi biraz abartılı, biraz da romantik bulmuştum. Bugün ise dönüp bakıyorum: Belki de fazla iyimsermişiz; çünkü burjuvazi, “dip” kavramını bile aşağı doğru genişletmiş durumda. Skandal Değil, Sistem Epstein olayı, tekil bir ahlaksızlık hikâyesi değil. Bir “çürük elma” masalı hiç değil. Sermaye sahipleri, siyasetçiler, istihbarat çevreleri, medya patronları… Gücün olduğu her yerden izler taşıyan, İnsan bedeninin –hatta çocuk bedeninin– bir pazarlık nesnesine dönüştüğü bir ağdan söz ediyoruz. Bu noktada durup sormak gerekiyor: Bu sadece bireysel sapkınlık mı, yoksa sınırsız gücün denetimsiz kaldığında vardığı yer mi? Eğer bu tabloya hâlâ “istisna” diyorsak, sorun olaylarda değil, bakış açımızdadır. Marks’ı Yeniden Okumak Gerekiyor M...